RÜSUMAT GEMİSİ – YENİ GELİŞMELER V
Son Rüsumat yazımızda gemimizin Ordu Limanı’nda başına gelenleri anlatmış, Ordu’dan Trabzon’a gelen geminin onarım için Batum’a gittiğinden söz etmiştik. Burada yeniden sefere hazır hale getirildikten sonra, 26 Eylül 1921 günü silah yüklenip yola çıkan gemi, üç gün sonra Samsun’a ulaşıp yükünü boşalttı. Akşama doğru, puslu ve hafif çiseli bir havada limandan ayrılıp yeniden Trabzon’a doğru hareket etti. Geminin bu seferini Asteğmen Kemalettin’in anılarından aktarmaya devam edelim:
29 Eylül 1921 sabahı saat 04:00’de vardiyasını teslim edip salondaki masanın üzerine serili yatağına elbiseleriyle birlikte uzandıktan sonra uykuya daldı. Vardiya subayının salonun kapısını açıp “Düşman göründü!” diye bağırmasıyla aşağı atladı. Hızla güverteye koştu. Yakındaki Yunan zırhlısında düdükle alarm veriliyor, bacasından kapkara bir duman yükseliyordu. Yedeğinde bir de torpido botu vardı. Komutanın yanına koştu. Komutan emir gereği, geminin düşman eline geçme tehlikesine karşı pruvayı kıyıya çevirmiş, kazanları yaktırmıştı. Rüsumat son hız kıyıya ilerliyor, Yunan zırhlısı da ona doğru yaklaşıyordu. Komutan seyir defterinin imha edilmesini emretti. Asteğmen Kemalettin, arka salondaki masanın üzerinde duran defteri almak için hemen aşağı koştu. Defteri alıp yeniden yukarı çıktı, sayfaları parçalayarak denize attı. Sonra yeniden komutanın yanına geldi, seyir defterinin imha edildiğini rapor etti. Bu sırada gemiyi tahliye etmek için kullanılacak araç aşağı indiriliyordu. Telaşla fazla eşya yüklendiğinden araç kırıldı. Düşman zırhlısındaki askerler yedekteki torpido botu ayırmak için baltalarla telleri kesmeye çalışıyordu. Düşmanın görülmesinden itibaren beş on dakika geçmişti ki, torpido botu zırhlıdan ayrılıp ateş etmeye başladı. Bu arada Rüsumat karaya oturmuş, mürettebat denize atlamıştı. Kıyıdaki bir kayanın arkasına sığınıp siper aldılar.
Bir süre sonra ateş kesildi. Düşman gemileri karaya oturmamak için Rüsumat’a yaklaşamıyordu, ancak gemiyi gözlemeye devam ediyorlardı. Sabah ayazında iliklerine kadar ıslanmış olan denizcilerimiz kendilerine bir an önce güvenli bir yer bulmalıydı. Kimileri yalınayak kalmıştı. Yanlarından akan derenin kenarındaki çalılığın arasından içeri doğru yürümeye başladılar. Biraz ileride bir cami, bunun arkasındaki yamaçta ise bir sıra ev vardı. Asteğmen Kemalettin ile gemi komutanı Yüzbaşı Mahmut’un ulaştığı evde kapıyı yaşlı bir kadın açtı; hemen onları içeri alıp ateşin başına oturttu…
O sabah, 89 m boyundaki Panthir zırhlısı ile 45 m boyundaki Dafni torpido botu, 29,8 m boyundaki Rüsumat’ı çapraz ateş altına almışlar, 43 atış yapmışlardı. Kabaran dalgalar nedeniyle Rüsumat’a sadece beş mermi isabet etmişti. Bunlardan biri su kesiminde bir delik açmış, karaya oturan gemi sancak tarafına yatmıştı. Görele’ye gidip Trabzon’daki zamanın Nakliyat-ı Bahriye Komutanlığı’na şu telgraf çekildi: 29 Eylül 337 saat dokuz yirmide düşmanın bir nakliyesi ile beş bacalı bir torpidosu nagehani surette İyinesil açıklarında üzerimize hücum etmesi ile derhal sefine İyinesil önünde karaya vurularak kinistin açtırılmış ve terki sefine edilmiştir. Düşman derhal bombardımana başlayarak kırkı mütecaviz mermi endaht eylediği halde sefineye ancak beş mermi isabet etmiştir. Akşamı mühimmeden ırgadı parçalamıştır ve sancak baş omuzlukta su kesiminde ufak bir rahne açmıştır. Düşman bir saat bombardımandan sonra şimali garbi istikametine açılmıştır. Zabitan ve efrat lehulhamd bir ziyana uğramayarak İyinesil’de Hükümet-i Mahalliye ile Ahali-i Mahalliyenin fevkalade muavenetleri ile şimdilik iskan edildiğini ve sefineden denizin fevkalade dalgalı olması münasebeti ile hiçbir eşya kurtarılamadığı gibi şimdilik sefineye girmekte kabil olamadığından sahilde bulunduğumuz cihetle acele muavenete ihtiyacımız bulunduğu maruzdur efendim. Zevalde [öğleden sonra] yazılmıştır.
İnternette bulduğum bir fotoğraf, Danimarka’nın Klitmöller kasabası sahilinde 05 Ocak 1909 günü karaya oturmuş olan Lepanto buharlı gemisini gösteriyor. Bu da İngiltere yapımı ve Rüsumat benzeri bir balıkçı gemisidir. Rüsumat’ın 29 Eylül 1921 günü Eynesil kıyısındaki yan yatmış hali böyle görünüyor olmalıdır.
Devam edecek…
